ADVERTISING
Σάββατο 19-06-21
Αδάμος Κατσαντώνης:O κατεξοχήν ethnic συνθέτης της Κυπρου και η συμβολή του στη Κυπριακή παραδοσιακή μουσική

17 Φεβρουαρίου 2021 - 09:04

Αδάμος Κατσαντώνης:O κατεξοχήν ethnic συνθέτης της Κυπρου και η συμβολή του στη Κυπριακή παραδοσιακή μουσική

Η συμβολή του Αδάμου Κατσαντώνη στη Κυπριακή παραδοσιακή μουσική  είναι μεγάλη, άλλωστε  έχει χαρακτηριστεί ο κατεξοχήν ethnic συνθέτης της Κυπρου. 

Η πλειοψηφία των έργων του άλλωστε, έχουν σαν κεντρικό άξονα τον τόπο του, είτε σαν αγώνες είτε σαν πολιτισμός.  

Θεωρείται απο τους κυριότερους εκπροσώπους της σύγχρονης Κυπριακής μουσικής δημιουργίας, καθώς και δισκογραφικά, έχει ηχογραφήσει τις περισσότερες δουλειές. 



Κατάγεται  από οικογένεια διαλεκτικών ποιητών των Κατσαντώνηδων, από την Δερύνεια. 

Ο ίδιος γράφει στη Κυπριακή διάλεκτο, και στη Δημοτική, μάλιστα πολλά από τα ποιήματα του έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και περιοδικά, σε Κύπρο και στην Ελλαδα.  

Σημαντικός αριθμος από τις συνθέσεις του είναι και η κλασική μουσική.



Η αλήθεια είναι ότι  καταφέρνει να συνταιριάζει έντεχνα τα Κυπριακά μοτίβα μέσα στην κλασική φόρμα  αλλά και την παραδοσιακή μουσική άλλων χωρών.

Έχει περιοδεύσει σε πολλές χώρες του εξωτερικού, σε διεθνή και παγκόσμια φεστιβάλ, παρουσιάζοντας τη μουσική του, κερδίζοντας διεθνή πρώτα βραβεία και διακρίσεις, εξαίρετες κριτικές. 

 

Ποτε αρχίσατε να γράφετε μουσική; 

Από πιτσιρικάς πειραματιζόμουν με τραγουδάκια, όμως με την έναρξη των σπουδών μου στην Ελλάδα, άρχισα να γράφω πια πάνω σε άλλη βάση, πιο συγκροτημένη, πιο επαγγελματική.  Ο πειραματισμός δεν εξέλειπε ποτέ βέβαια από τις δημιουργίες μου, αλλά με την πάροδο του χρόνου, δεν πειραματίζεσαι στα τυφλά, αλλά πάνω σε συγκεκριμένο ύφος, δομές και φόρμες.

 

Πως ήταν τα πρώτα κομμάτια; 

Τα πρώτα κομμάτια της παιδικής μου ηλικίας, ασφαλώς παιδαριώδη.  Εξέφραζαν την ηλικία μου και τους μέχρι τότε ορίζοντες μου.  Με τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα άρχισα να βρίσκω και τους τραγουδιστικούς δρόμους μου.  Από όλα εκείνα θυμάμαι κάπως ένα ρεφραίν για την τότε αγαπημένη μου. 

 

Πως θα χαρακτηρίζατε τη μουσική σας γενικότερα;

Με μια λέξη, διαφορετική.  Ποτέ δεν ήθελα να μοιάσω σε κανέναν.  Με τρόμαζε πάντα η ιδέα, να μού πει κάποιος ότι αντιγράφω κάποιον άλλο.  Πολλές φορές, η διαφορετικότητα αυτή έβγαινε από μόνη της, άλλες φορές την επεδίωκα.  Χρησιμοποιούσα παράξενες αρμονίες, απροσδόκητες πτώσεις, «παράξενους» ρυθμούς.  Ποτέ δεν αρκέστηκα στην πρώτη γραφή, έπρεπε να εισάξω κάτι στο κάθε μου τραγούδι, που να του προσέδιδε μια παραξενιά, μια διαφορετικότητα.

 

Πόσο δύσκολο είναι να ηχογραφηθεί σήμερα μια παραγωγή, και να καθιερωθεί ένας μουσικος στην Κύπρο;

Σήμερα έχουμε καλά studios ηχογραφήσεων στη Κύπρο, με πολύ καλούς ηχολήπτες, επαγγελματίες, και που γενικά έχουν καλή άποψη περί ήχου, σύνθεσης και ενορχήστρωσης.   Δεν είναι και τόσο οικονομικά απαγορευτικό για ένα νέο καλλιτέχνη να μπει σ΄ ένα studio και να κάνει το μεράκι του.  Οι πιο πολλοί νέοι καλλιτέχνες έχουν την τάση να θέλουν όσο πιο πολλά τραγούδια στον πρώτο τους δίσκο.  Αυτό όμως απαιτεί μεγαλύτερη δαπάνη, και έτσι προτιμούν να μην κάνουν τίποτα παρά λίγα.  Δεν είναι με τα πολλά τραγούδια που εντυπωσιάζει ένας νέος καλλιτέχνης.  Καλύτερα τα λίγα τραγούδια, πάνω στα οποία να ενσκήψουν με περισσότερη προσοχή. 


Το να καθιερωθεί ένας μουσικός και γενικά ένας καλλιτέχνης στη Κύπρο, για μένα είναι καθαρά θέμα δημοσίων σχέσεων και ευκαιριών.  Δεν φτάνει μόνο το ταλέντο.  Υπάρχουν «κλίκες», υπάρχει το κατεστημένο, υπάρχουν τα κόμματα που μονοπωλούν τα πάντα σε αυτή τη χώρα.  Ανείσαι μέρος αυτού του συστήματος, θα κάνεις ένα ονοματάκι, και θα έχεις ένα αξιοπρεπές εισόδημα.  Τι άλλο μπορεί να πάρει ένας καλλιτέχνης σε αυτή τη χώρα, όσο καλός κι αν είναι, όσο κι αν έχει καταξιωθεί;  Άντε να τον βλέπουμε στα πρωινάδικα των τηλεοράσεων, και να δίνει συνεντεύξεις εδώ κι εκεί.  Άντε να πάρει και καμιά πλακέτα από φίλα προσκείμενο σύλλογο!  Δεν υπάρχει τίποτα άλλο στη χώρα μας.  Τα πάντα σκιάζονται από την απέραντη μικρότητα μας. 

 

Σε ποιες χώρες  έχετε ταξιδέψει για τη μουσική σας; 

Θυμάμαι μια ατάκα του Γέρο-Καραμανλή, που έμεινε και στην ιστορία:  Έξω πάμε καλά.  Και όντως, έξω τα πράγματα για μένα είναι απείρως καλύτερα.  Οι συναυλίες μου στο εξωτερικό δεν έχουν ούτε αριθμητική, αλλά ούτε και ποιοτική σύγκριση με αυτές εδώ στη Κύπρο.  Βασικά εδώ στη Κύπρο δεν παρουσίασα ποτέ την μουσική μου, όπως και όσο θα ήθελα.  Στην αρχή το πάλευα, έπρεπε να κτυπάω πόρτες, αλλά κατάλαβα ότι έπρεπε να ήμουν και γλείφτης, κάτι που σιχαίνομαι. 

Όταν πολιορκείς μια γυναίκα και δεν ανταποκρίνεται, τότε θα γυρευτείς αλλού.  Έτσι έκανα κι εγώ.  Στράφηκα από μόνος μου στο εξωτερικό, όπου πέραν από την μουσική σου, δεν χρειάζεσαι τίποτα άλλο για να πείσεις.  Δεν έχω μετρήσει τις χώρες που παρουσίασα την μουσική μου, είναι πάρα πολλές.  Ευτύχησα να κάνω πολλά μουσικά ταξίδια, όσο λίγοι άλλοι συνάδελφοι μου. 

 

Από όλες τις χώρες που έχετε ταξιδέψει για την μουσική σας, ποια σας έχει χαράξει μουσικά;

Η κάθε χώρα αφήνει το αποτύπωμα της στη καριέρα αλλά ιδίως στην καρδιά.  Έχω σπουδαίες αναμνήσεις από πολλές χώρες, όμως η χώρα που με γοήτευσε περισσότερο και αιχμαλώτισε πραγματικά τη δική μου καρδιά είναι η Λ.Δ. Κορέας.  Εκεί πήγα 18 φορές, βίωσα την υπέρτατη αγάπη από ένα υπέροχο λαό.  Τίποτα δεν μοιάζει καλλιτεχνικά με την χώρα αυτή.  Τεράστιος σεβασμός προς τους καλλιτέχνες, τεράστια υποδομή για τον πολιτισμό, μακροχρόνιος σχεδιασμός, και απίστευτη παραγωγή πολιτισμού.  Ευτύχησα να έχω στα πόδια μου ότι ζητήσω, ότι ονειρευτώ, και επιπλέον να κερδίσω ένα Βραβείο Πολιτιστικής Προσφοράς προς την χώρα αυτή, το πρώτο που δόθηκε ποτέ σε ξένο καλλιτέχνη, 14 χρυσά, καθώς και το Διεθνές Βραβείο Ανεξαρτησίας, Ειρήνης και Φιλίας.  Όμως το καλύτερο για μένα βραβείο από την χώρα αυτή, είναι οι μοναδικές εμπειρίες, και η απέραντη αγάπη του κόσμου, μια αγάπη που προσπάθησα κι εγώ να την  επιστρέψω στον μεγαλύτερο βαθμό που μπορούσα.

 

Ας αλλάξουμε θέμα.  Με την δική σας εμπειρία πως βλέπετε να εξελίσσεται η Κυπριακή Παραδοσιακή Μουσική;


Η παραδοσιακή μας μουσική, όπως και οι παραδοσιακοί μας χοροί, αποτελούν ένα πεδίο μόνιμης αντιπαράθεσης μεταξύ αυτών που ασχολούνται με αυτά τα είδη λαϊκής έκφρασης.  Από τη μια βρίσκονται οι καθαρά παραδοσιακοί ερμηνευτές, και από την άλλοι αυτοί που ασχολούνται με το ίδιο ακριβώς θέμα, το οποίο όμως προσεγγίζουν πιο επιστημονικά. Οι μεν παραδοσιακοί κατηγορούν τους επιστήμονες ότι μπασταρδεύουν την παραδοσιακή μας μουσική, ενώ οι επιστήμονες προσπαθούν να αναδείξουν τον αρμονικό πλούτο της μουσικής αυτής, με νέες προσεγγίσεις.  Όμως και στις δυο περιπτώσεις εγώ βλέπω το αποτέλεσμα να είναι θετικό.  Η παραδοσιακή μας μουσική βρίσκεται σήμερα στα χέρια και στα στόματα πολύ περισσότερων μουσικών, και ακούγεται μέσω της τεχνολογίας από πολύ περισσότερο κόσμο.  Υπάρχει μια αλληλοεπίδραση μεταξύ των λαϊκών ερμηνευτών και των επιστημόνων, με αποτέλεσμα να μένουμε όσο πιο κοντά γίνεται στον αυθεντικό ήχο, και από την άλλη να αναδεικνύουμε περισσότερο τον πλούτο και την μοναδική ομορφιά της λαϊκής μας μούσας. 

 

 Εξελίσσεται η αναπαράγεται η παραδοσιακή μας μουσική;

Και τα δυο συμβαίνουν παράλληλα.  Η παράδοση δεν σταματάει ποτέ, κινείται και εξελίσσεται σε μια αέναη πορεία, μέσα από την οποία διεμβολίζεται και διανθίζεται συνεχώς με καινούρια στοιχεία. Αυτά τα καινούρια στοιχεία, αν αντέξουν σε μια χρονική περίοδο, τότε ενσωματώνονται και αποτελούν και αυτά παράδοση.   Αυτό που κάνουμε σήμερα, ίσως να αποτελεί παράδοση μέσα στα επόμενα 50 χρόνια.  Κλασικό παράδειγμα το ακορντεόν.  Με την άφιξη στην Κύπρο πολλών  σοβιετικών παραδοσιακών συγκροτημάτων, με την συμμετοχή κυπριακών παραδοσιακών σχημάτων σε διάφορα διεθνή φεστιβάλ, αλλά και την επίσκεψη κυπριακών συγκροτημάτων στην σοβιετική ένωση, εισήξαμε τελικά το ακορντεόν και στην παραδοσιακή μας ορχήστρα.  Σήμερα συναντάμε το όργανο αυτό σε πολλές Ε/Κ και Τ/Κ παραδοσιακές ορχήστρες, ονομάζουμε τη συμμετοχή του ζώσα παράδοση, όμως ήδη έχουν περάσει πάνω από 60 χρόνια που το χρησιμοποιούμε, άρα σε λίγα χρόνια πιστεύω πως θα πολιτογραφηθεί και αυτό σαν αναπόσπαστο όργανο της κυπριακής παραδοσιακής ορχήστρας. Κάτι παρόμοιο έγινε και με τους παραδοσιακούς χορούς.  Τα σοβιετικά μπαλέτα επηρέασαν πάρα πολύ τους παραδοσιακούς μας χορούς, με αποτέλεσμα την μπαλετοποίηση τους.  Αυτό κι αν αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ των χορευτών μας.  Σήμερα, για κάποιους ο κυπριακός χορός είναι μπαλέτο, για κάποιους άλλους το μπαλέτο και οι μικτοί χοροί αποτελούν ανάθεμα, και μόνο τους ατομικούς χορούς παρουσιάζουν.

Η παράδοση μας είναι μια τεράστια, ανεξάντλητη δεξαμενή, μέσα από την οποία μπορούμε να πάρουμε και να αναπλάσουμε καινούριες δημιουργίες.  Προσωπικά, το έχω κάνει κατά κόρον, αφού βρίσκω υπέροχα τα μοτίβα και τις μελωδίες της παράδοσης μας. 

 

Τί θα συμβουλεύατε τους νέους μουσικούς που θέλουν να ακολουθήσουν τον δρόμο της παραδοσιακής μουσικής;

Η ενασχόληση με την παραδοσιακή μας μουσική, αποτελεί πράξη ευθύνης.  Χρειάζεται βαθύς σεβασμός, βαθιά σχέση, αληθινός έρωτας και πολλή μελέτη για να την υπηρετήσει κανείς σωστά.   Ας πάρουν ότι καλό έχει να τους προσφέρει ένας παραδοσιακός ερμηνευτής, αλλά ας είναι ανοικτοί και στις σύγχρονες προσεγγίσεις που ομορφαίνουν την μουσική αυτή. 

 

Ποια είναι η γνώμη σας για τα πολιτιστικά της Κύπρου μας;  Λογω της πανδημίας;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ώθηση προς όλες τις τέχνες.  Έχουμε νέους επιστήμονες, βιρτουόζους ερμηνευτές, μουσικολόγους, ομάδες πολιτισμού.  Όλα αυτά, μαζί με την έλευση ξένων αναγνωρισμένων καλλιτεχνών, αλλά και την συμμετοχή δικών μας καλλιτεχνών στο διεθνές καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, αποτελούν την ζύμωση, μέσα από την οποία αναμένεται να βγει κάτι πιο σπουδαίο από το παρελθόν.  Ήδη έχουμε κάποιες φωτεινές παρουσίες, όπως η Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Κύπρου, αλλά και η ίδια η επαγγελματική Συμφωνική μας ορχήστρα.  Όμως έχουμε πολύ ακόμα δρόμο να διανύσουμε για να πούμε ότι πολιτισμικά είμαστε μια ευρωπαϊκή χώρα.  Δεν υπάρχουν ακόμα οι κατάλληλες δομές και τα μέσα για να οργανώσουμε τον πολιτισμό μας μακροχρόνια.  Όλα εξαρτώνται από πολιτικές αποφάσεις, αλλά είναι με μεγάλη λύπη μου που παρατηρώ, ότι δεν πείθοντα εύκολοι οι πολιτικοί μας για να βάλουν το χέρι στη τσέπη σε σχέση με τον πολιτισμό.  Κι αφού με ρωτάς και για την πανδημία, αυτή υπήρξε η αφορμή για να βιώσουμε και να εννοήσουμε με τον χειρότερο τρόπο την πολιτισμική μας γύμνια και αναλγησία.  Η πολιτεία φέρθηκε πολύ σκληρά έναντι του πολιτισμού, ο οποίος πλήρωσε βαρύ τίμημα από τα μέτρα εγκλεισμού, την ίδια ώρα που το ποδόσφαιρο ας πούμε, παιζόταν μακαρίως, με τους ποδοσφαιριστές να αγκαλιάζονται. 

 

Μπορεί κάτι να γίνει από πλευράς κοινωνίας;

Αν δεν πάρουν οι ίδιοι οι καλλιτέχνες την μοίρα τους στα χέρια τους, τότε θα είναι άξιοι της τύχης τους.  Με χαρά βλέπω ότι στις φετινές βουλευτικές εκλογές, τα ψηφοδέλτια διαφόρων κομμάτων κοσμούνται από καταξιωμένους καλλιτέχνες.  Καλώ τους καλλιτέχνες ψηφοφόρους, όπως δώσουν προτεραιότητα στους καλλιτέχνες υποψηφίους, μπας και διεμβολίσουμε επιτέλους το πολιτικό σκηνικό.  Στις εκλογές αυτές, εγώ δήλωσα ότι θα ψηφίσω με μοναδικό κριτήριο τον πολιτισμό. 

 

Τι σας δίνει πίσω η μουσική;

Το ίδιο το αίσθημα της κάθε δημιουργίας, αποτελεί και την μεγαλύτερη ανταμοιβή για τον δημιουργό.  Η μαγεία του να βιώνεις σιγά-σιγά την σχηματοποίηση της δημιουργίας σου δεν περιγράφεται, και σίγουρα είναι αυτή που γεμίζει την ψυχή του καλλιτέχνη δημιουργού.  Προσωπικά δεν είδα ποτέ την τέχνη μου ως μέσω πλουτισμού, ούτε και υπήρξε ποτέ τέτοια, παρά μόνο ως μέσω έκφρασης και επικοινωνίας.  Η μουσική μού επιστρέφει την ερωτική της αγαλλίαση, είναι όμως φορές που με ψήνει σαν ένα κομμάτι κρέας στη σούβλα.

 

Πως εμπνέεστε;

Τα πάντα είναι δυνατόν να με εμπνεύσουν.  Η ομορφιά, η ασχήμια, το καλό, το κακό, η χαρά, η λύπη, ο έρωτας η αγάπη, το μίσος, η ειρήνη, ο πόλεμος, το φως, το σκοτάδι, η απλότητα, η περιπλοκότητα, η ζωή, ο θάνατος.  Οι θέσεις και οι αντιθέσεις της ζωής κινούν δημιουργικά την γραφίδα μου.  Όλα μπορεί να με διεγείρουν και να με σπρώξουν στην αποτύπωση τους.  Όμως ο έρωτας θα αποτελεί πάντα την υπέρτατη πηγή έμπνευσης μου.  Χωρίς έμπνευση και πάθος, δεν μπορώ να δημιουργήσω τίποτα. Πολλές φορές, εάν είναι ανάγκη να δημιουργήσω κάτι μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια, τότε θα δημιουργήσω την ατμόσφαιρα που θα με οδηγήσει στην έμπνευση.  Είναι και αυτό μια τέχνη θα ΄λεγα.

 

Ποια ήδη μουσικής σας αρέσουν γενικότερα; 

Ο μεγάλος Γιάννης Ρίτσος έλεγε:  Ότι είναι ωραίο, μάς αρέσει και μάς κάνει.  Έχω βέβαια τις ιδιαίτερες μου προτιμήσεις.  Μού αρέσει το παλιό καλό ροκ, όπως και οι διάφορες φάσεις της μουσικής την οποία αποκαλούμε σοβαρή.  Με συνεπαίρνει όμως ιδιαίτερα η προκλασική περίοδος, αυτή, την οποία ο περισσότερος κόσμος γνωρίζει ως μπαρόκ.  Αλλά και οι μεταγενέστερες περίοδοι δεν με αφήνουν ασυγκίνητο.  Ακούω πολλή μουσική δωματίου, συμφωνική μουσική, αλλά και μπαλέτου, σε αντίθεση με την οπερατική μουσική που μού είναι λιγότερο ενδιαφέρουσα. 

 

Σε ποιο τομέα ανήκει η περισσότερη μουσική σου; 

Μοιράζομαι περίπου στο ίδιο, σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες μουσικής δημιουργίας.  Την σοβαρή (κλασική), την παραδοσιακή και την δημοτικοφανή.  Οι περισσότερες δημιουργίες μου είναι κυπροκεντρικές, αφορούν δηλαδή στην Κύπρο, είτε σαν παράδοση, είτε σαν αγώνας και πολιτισμός.   Δίπλα από όλες αυτές τις δημιουργίες προστίθενται και πολλές άλλες, όπως ελαφρές μπαλάντες, ροκ, λαϊκά τραγούδια, ύμνοι, και πολλά άλλα είδη τραγουδιών.  Ο κόσμος με γνωρίζει περισσότερο μέσα από τις λαογραφικές μου εκπομπές στο ΡΙΚ, και με ταυτίζει περισσότερο με την παραδοσιακή ή δημοτικοφανή μουσική, όμως κύρια δηλώνω και είμαι συνθέτης σοβαρής μουσικής, αυτή είναι που εκφράζει περισσότερο.  

 

Μια επιγραμματική αποτύπωση της δημιουργικής σου πορείας…

Δύσκολο να σου τα πω επιγραμματικά.  Πολλές-πολλές συναυλίες, 33 δίσκοι και 52 βιβλία.

 

Τεράστια παραγωγή.  Τι περιλαμβάνουν τα βιβλία σου;

Στα 20 βιβλία φιλοξενείται η διαλεκτική μου ποίηση, ενώ τα υπόλοιπα 30 είναι λαογραφικού περιεχομένου. Όντως μεγάλη παραγωγή, αλλά πολύ μικρή σε σύγκριση με αυτά που θέλω να ολοκληρώσω.

 

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Ό,τι νεότερο!
 
Τα πιο διαβασμένα